Oku ve Düşün

Çocuk Gelişiminde Oyuncak Seçimi

Hayat boyu sürdürülebilen bir eylem olan oyun, insan yaşamının her döneminde önemli bir yere sahiptir. Dünyadaki tüm çocuklar konuştukları dil, sahip oldukları kültür, cinsiyetleri, içerisinde bulundukları sosyo-ekonomik koşullar ve yaşadıkları coğrafyalar fark etmeksizin oyun oynarlar. Oyun bu özelliği ile insanoğlunun doğal ve ortak bir davranışı olarak nitelendirilebilir.

Özellikle pandemi sürecinde, evlere kapandığımız şu günlerde çocuklarımız için oyun ihtiyacı her zamankinden daha fazla önem kazanmıştır. Peki, hangi oyuncak çocuğun hangi gelişimini etkiliyor, onları sizin için derledik:

Manipülatif Materyaller

Manipülatif materyaller çocukların el ve parmaklarındaki küçük kasları geliştirmeye ve ayrıca basit kavramlar, el-göz koordinasyonunu geliştirmeye yarayan materyallerdir. Manipülatifler genelde beş farklı kategoriye ayrılırlar:

1. Masaüstü blokları ve yapı oyuncakları:  Masaüstünde oynanabilen küçük oyuncaklar ile yeni bir yapı inşa edilebilir. Örneğin, legolar, birbirine geçmeli plastik bloklar, küçük ahşap bloklar, dişli çarklar vb.

2. El becerisi materyalleri. Bu tür oyuncaklar yardımı ile ince motor becerilerin geliştirilmesi hedeflenir. Çocuklar için dikiş-nakış setleri, giydirme çerçeveleri ve oyuncakları, ipe dizilen boncuklar vb.

3. Bir araya getirme ve ayırma materyalleri. Oynanırken bu materyalleri oluşturan parçaların bir araya getirilmesi gerekmektedir. Örneğin, yapbozlar, içi içe geçen kutular ve Montessori materyalleri (silindir bloklar, pembe kule ve renkli tabletler vb.).

4. Sıralama ve sayma materyalleri. Bu materyaller yardımıyla çocukların hem ince motor hem de bilişsel gelişimleri desteklenir. Örneğin, farklı boyutlarda somun, civata ve anahtarlar, renkli küpler, sayma, sıralama materyalleri, plastik kapaklar.

5. Basit oyunlar. Masa üstünde çoğunlukla iki veya daha fazla kişi le oynanan oyuncaklardır. Örneğin, loto, dama, kart oyunları, ve diğer masa oyunları.

Yapı Materyalleri

Yapı materyalleri farklı yollarla birleştirilebilen ayrı ayrı parçalardan oluşmaktadır. Bu materyallere örnek olarak bloklar, yapı setleri ve marangozluk araçları (çekiç, çivi, tutkal vb.) verilebilir. Yapı materyalleri sınırsız olasılıklar sunarak çocukların yaratıcı düşünce ve koordinasyonunu destekler. Yapı materyalleri ile çocukların sayma, sınıflama, sıralama gibi bilişsel becerileri desteklenir. Bu materyaller matematiksel, mantıksal ve bilimsel düşünme ve bilişsel problem çözme becerilerinin gelişmesine katkı sağlar.

Kendini İfade Etmeyi Sağlayan Materyaller

Bu tür materyaller çocukları farklı roller, duygular ve davranışları deneme ve bunları drama, müzik, sanat yoluyla ifade etmeye teşvik eder. Bu tür materyallere örnek olarak oyuncak bebekler, çeşitli kostümler, oyuncak ev eşyaları, minyatür oyuncaklar, müzik aletleri ve kuklalar verilebilir. Bu materyaller, kendilerini farklı yollarda ifade etme özgürlüğü tanıyarak çocuklarda gurur ve başarı hissini ortaya çıkarır.

Doğal ve Günlük Hayatta Kullanılan Nesneler

Günlük kullanılan nesneler doğal veya evde kullanılan türde, özel olarak oyun amaçlı olmayan nesnelerdir. Çocuklar bunları nasıl oynayacaklarına kendileri karar verir, hayal güçlerini kullanarak, açık uçlu düşünerek bu nesneleri kullanır ve etraflarındaki yetişkinleri model alır veya taklit ederler. Günlük hayatta kullanılan nesnelere örnek olarak çeşitli kutular, düğmeler, çaydanlık veya tavalar verilebilir. Doğal materyallere örnek olarak yapraklar, taşlar, ağaç dalı parçaları, çam kozalağı, kum, çamur ve su verilebilir.

Kapalı Uçlu ve Açık Uçlu Oyun Materyalleri

Bazı oyuncak ya da materyallerin tek bir kullanım şekli vardır ve kapalı düşünmeyi teşvik ederler. Örneğin, kurmalı oyuncaklar, boyama kitapları, yap-bozlar ve Montessori materyalleri genellikle kapalı uçlu materyallerdir. Çünkü tek bir kullanım şekilleri vardır. Bu materyaller, çocukları ilgili materyali kullanmak için gerekli olan doğru yolu veya tek yolu düşünmeye teşvik eder. Kapalı uçlu materyalleri yeni yollarla kullanmak için çok az olanak vardır. Bu materyaller genellikle ince motor beceriler, el göz koordinasyonu ve bilişsel gelişimi desteklemeye yönelik olarak geliştirilmişlerdir. Yaratıcılığı ve özgün düşünmeyi desteklemezler. Bazı materyaller ise çok farklı şekillerde kullanılmayı gerektirir ve kullanım seçenekleri oldukça fazladır. Bu materyallere ise açık uçlu materyaller denilmektedir. Açık uçlu materyaller, çocukların problem çözme ve yaratıcı düşünme becerilerini geliştiren; keşfetme, deney yapma, özgün düşünme gibi yollarla çocukların farklı tepkiler vermesini sağlayan materyallerdir.

Açık uçlu materyallere bloklar, yapı setleri, marangozluk oyuncakları, dramatik oyun araç gereçleri ve kostümleri, boya ve boya kalemleri, oyun hamuru, kil, kum, çamur ve su örnek olarak verilebilir. Açık uçlu materyaller:

1. Çocukların hayal güçlerini özgün ve tatminkâr yollarla kullanmalarını sağlar.

2. Çocuklara yaratıcı olmaları, elleriyle oynamaları ve deney yapmaları için seçenek sunar.

3. Çocukları iş birliği içinde çalışmaları için teşvik eder.

4. Doğru ya da yanlış kullanımları yoktur. Kendine güveni geliştirirler.

5. Sonuca yönelik olmaktan ziyade sürece yöneliktirler.

Kaynak: T.C Anadolu Üniversitesi Yayını, Çocuk ve Oyun

Kaynak: motivasyonvebasari.com

Hazırlayan: Atalante

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.